Obowiązujące w Polsce przepisy mówią, że instalacja elektryczna w budynku powinna być wykonana przede wszystkim w układzie sieci TN-S (trzy lub pięcioprzewodowy). W szczególnie uzasadnionych przypadkach można stosować układ sieci TT lub IT. W układzie sieci TN-S występuje trzy lub pięć przewodów: fazowe L (brązowy, czarny, szary), neutralny N (niebieski) oraz ochronny PE (zielono-żółty). W układzie sieci TN-C zamiast przewodu neutralnego i ochronnego jest wspólny przewód ochronno-neutralny PEN. W związku z tym, że sieci elektroenergetyczne niskiego napięcia w większości wykonywane są w układzie TN-C, przy zasilaniu budynku należy przejść z układu TN-C na układ TN-S poprzez rozdzielenie przewodu PEN na przewody PE i N. W sieci elektroenergetycznej przewód PEN powinien być możliwie często uziemiany. Podobnie w instalacji odbiorczej TN-S, w której ochrona przeciwporażeniowa jest realizowana przez samoczynne wyłączenie zasilania, możliwie często powinien być uziemiany przewód PE. Rozdzielenie przewodu PEN powinno nastąpić w złączu kablowo-pomiarowym (na przyłączu) i WLZ (wewnętrzna linia zasilająca) powinien być wykonany w układzie TN-S. Jednak w przypadku znacznej długości WLZ lub dużego przekroju kabla, takie rozwiązanie może nie być najlepsze i dopuszcza się rozdział przewodu PEN w rozdzielnicy głównej budynku.
Zacisk przewodu PEN musi być uziemiony w złączu kablowym i w rozdzielnicy głównej budynku.
- Jeżeli rozdział następuje w złączu kablowym, to w rozdzielnicy głównej budynku uziemiany jest przewód PE poprzez połączenie go z główną szyną uziemiającą (GSU) połączoną z uziomem budynku.
- Jeżeli rozdział następuje w rozdzielnicy głównej budynku, to WLZ wykonuje się w układzie sieci TN-C, a zacisk przewodu PEN w rozdzielnicy głównej budynku łączy się z GSU połączoną z uziomem.
- W przypadku braku uziemienia, należy wykonać dodatkowe uziemienie w pobliżu wprowadzenia WLZ do budynku i połączyć z GSU.
Uziemienie zacisku PEN może być wykonane jako osobne gdy długość WLZ jest znaczna (kilkadziesiąt metrów) – tzn. osobno w złączu kablowym i osobno w rozdzielnicy głównej budynku. Jeżeli odległość złącza od budynku wynosi nie więcej niż kilka metrów, zacisk PEN w złączu łączy się z uziomem budynku. Zawsze jednak zacisk PEN w złączu musi być uziemiony.
Zakład Energetyczny montując Złącze Kablowo-Pomiarowe uziemia je. Zazwyczaj uziemienie takiego złącza ma rezystancję <30 Ohm co jest opisane w wydawanych przez Zakład Energetyczny Warunkach Przyłączeniowych.
Jeżeli budynek jest przyłączany do napowietrznej sieci elektroenergetycznej nN, to przyłącze można wykonać kablem układanym w ziemi lub linią napowietrzną. Przyłącze do linii napowietrznej kablem układanym w ziemi należy wykonać w układzie sieci TN-C (jeśli linia elektroenergetyczna także jest w układzie TN-C). Złącze kablowe powinno być zlokalizowane w linii ogrodzenia lub na elewacji budynku (w zależności od technicznych wymagań opisanych w warunkach przyłączeniowych wydanych przez zakład energetyczny). Rozdział przewodu PEN na PE i N wykonuje się zgodnie z zasadami opisanymi wyżej.
W przypadku wykonywania przyłącza napowietrznego do napowietrznej linii elektroenergetycznej nN, złącze kablowe instaluje się na elewacji budynku lub w innym dogodnym do eksploatacji miejscu. Przyłącze wykonuje się w układzie sieci TN-C, a rozdział przewodu PEN na PE i N następuje w złączu kablowym. WLZ (od złącza kablowego) wykonuje się w układzie sieci TN-S. Zacisk przewodu PEN uziemia się poprzez połączenie z GSU, który musi być połączony z uziomem.
Rezystancja uziomu zależna jest od wielu kwestii – rodzaj uziomu, rezystywność gruntu, rodzaj budynku. Dla budynków mieszkalnych możemy przyjąć wartość graniczną nie większą niż 10 Ohm. Zakłady Energetyczne w warunkach przyłączeniowych podają wartość graniczną 30 Ohm i jest ona wystarczająca dla funkcji ochronnych. Jednak jeśli w budynku będą stosowane wyłączniki różnicowoprądowe, to 30 Ohm będzie zbyt dużą wartością. Należy wtedy przyjąć 10 Ohm. Podobnie w przypadku kiedy budynek jest wyposażony w instalację odgromową – dla funkcji odgromowych maksymalna rezystancja uziemienia wynosi 10 Ohm.
Absolwent Politechniki Poznańskiej (2010). Od początku kariery zawodowej związany z branżą elektryczną i fotowoltaiką. Jeden z pierwszych inżynierów w Polsce pracujących w branży fotowoltaicznej. Posiada Uprawnienia Budowlane do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności instalacyjnej elektrycznej oraz uprawnienia UDT w zakresie instalacji PV. Na co dzień pełni funkcje Kierownika Robót Elektrycznych oraz Inspektora Nadzoru Inwestorskiego w branży elektrycznej.
Witam! Posiadał skrzynkę pietrowa 5x LGY 16mm . WLZ mam 2 przewodowy . Co pan proponuje w tej sytuacji ? Wymiana WLZ aktualnie nie jest możliwa . Czy przewód PE potraktować jako PEN i go rozdzielić w domu? Właśnie mam nowa instalacje zmieniona w domu na 3 przewodowa
jak rozwiązać problem rozdzielania PEN -> PE różnicówka N z faktem że oświetlenie idzie przed różnicówkę zatem jego N spotyka się z PE z rozdziału?
edek rozwine problem – elektryk polozyl mi instalacje 3 fazowa w domku jedno rodzinnym ale polozyl mi zasilanie 4 razy 10 bez pe. muwi mi ze to taki przepis. skrzynke mi obudowali sciankami .i co teraz ?musze sam polozyc pe ale jak ? czy musze bednarke polozyc ?ile tej bednarki ?czy musze ja do budynku wprowadzic ?czy musze poprowadzic ja do zetki ?jeszcze zetki niemam to energia postawi .jestem w kropce niewiem co mam robic .elektryk tu nie przyjedzie bo on jest z poznania a ja z gdanska. prosze o pomoc —
w skrzynce mam 4razy 10 . jak mam polozyc pe ? czy w zetce musz miec pe?
Witam. Czy jest prawidłowe wykorzystanie metalowej konstrukcji budynku jako przewodu ochronnego? Do maszyny został doprowadzony przewód 4-żyłowy, więc jako 5 żyłę podłączono osobny przewód do pobliskiego elementu konstrukcji. Z góry dziękuje za odpowiedź.
Konstrukcja może stanowić część systemu połączeń wyrównawczych, jednak poza tym powinien być do maszyny doprowadzony przewód ochronny od szyny uziemiającej. Pytanie czy ten 4 przewód o którym Pan pisze to nie jest przewód ochronny? A połączenie z konstrukcją jest połączeniem wyrównawczym?
Witam,
A co Pan powie na taki przypadek. Mamy przyłącze kablowe ze słupa linii nn dłg. 20m. Uziemienie przez ogranicznik przepięć na słupie. Złącze kablowe znajdować się będzie 10 m od uziemienia słupa SN. Oczywiście można wykonać wspólny uziom SN i nn. Ale ja myślę nad tym aby nie uziemiać złącza kablowe bezpośrednio a jedynie przez przewód PEN kabla zasilającego od słupa. Co Pan o tym myśli?
witam mam pytanie chciałbym wyłączyć siłę w budynku gospodarczym bo z domu jednorodzinnego jest przeciągnięty prąd mam starą instalacje są 4 korki i podobno jak się wykręci jeden to nie będzie siły i nie wiem który
Siła to 3 fazy. Muszą być 3 bezpieczniki. Niestety w Internecie nikt Panu nie odpowie które. Jeśli nie ma opisu, to trzeba wyłączać i robić pomiar obecności napięcia. Proponuję skontaktować się z elektrykiem.
Witam
po przeczytaniu wpisu oraz odpowiedzi na komentarze mam mętlik.
Jeśli mam w domu przewód siłowy 4 żyłowy l1,l2,l3,N i przewody 230v 2 żyłowe L1, N, to aby uzyskać funkcję PEN, trzeba zrobić (tylko) rozdwojenie przewodu N, czy rozdwojenie + uziemienie jednego rozdwojonego przewodu, który teraz będzie PE?
Witam
Zazwyczaj wystarcza tylko rozdział, ale na to pytanie może odpowiedzieć tylko elektryk po oględzinach i pomiarach
Dzien dobry. Na moim osiedlu znajduje sie linia napowietrzna typu TN-C. Całość doprowadzona jest do skrzynki elektrycznej znajdującej się na elewacji budynku. Jakiś czas temu elektrycy poprowadzili mi kabel ziemny 4X16 Al do garazu. Wszystko jest podłączone do tego typu skrzynki:http://allegro.pl/e24-rozdzielnica-rozdzielnia-skrzynka-mennekes-11m-i4914030578.html. Moje pytanie brzmi: Czy taka instalacja bez wyłącznika różnicowoprądowego ma prawo bytu? Czy powinienem teraz założyć wyłącznik różnicowoprądowy i tym samym zastosować uziom szpilkowy? Ewentualnie czy punkt podziału PEN mogę dokonać w wyżej wymienionej skrzynce i uziemić go np. w takim złączu: http://allegro.pl/0437-listwa-zaciskowa-lzg-95-35-szara-i5460341127.html? Z góry dziękuję za jakielkowiek podpowiedzi.
Witam, od kilku tygodni zmagam się z pociągnięciem zasilania do garażu i przy okazji uziemieniu szyny PE (w kamienicy jest układ TN-C, w rozdzielni w mieszkaniu rozdział PEN na PE i N, instalacja TN-S ale jeszcze bez uziemionego PE). Moje pytanie dotyczy długości i ciągłości przewodu którym chcę uziemić szynę PE. W garażu mam bednarkę do której chcę się podpiąć asxem (4x16mm Al) i wykorzystać jedną żyłę do pociągnięcia uziomu do rozdzielni w mieszkaniu gdzie mam ową szynę. W pozostałych żyłach będzie faza i N, jedna żyła pozostanie wolna. Elektryk zaproponował aby nie musieć ciągnąć grubego asxa po mieszkaniu, że zrobi skrzynkę połączeniową tuż przy zewnętrznej ścianie kamienicy i połączy kabel mieszkaniowy z asxem (w mieszkaniu od rozdzielni do ściany kamienicy położę 4x10mm Cu i połączę go z asxem).
1) Czy takie przerwanie przewodu uziemiającego jest dozwolone?
2) Czy miksowanie przewodów Cu i Al jest dozwolone (nie tylko uziemiającego ale również fazowego i N)?
Długość ścieżki kablowej od rozdzielni do bednarki to około 30 metrów.
Moje drugie pytanie dotyczy częściowo zmodernizowanej instalacji. W mieszkaniu mam instalację 3-żyłową, ale pozostało kilka gniazdek 2-żyłowych. Czy jeśli uda mi się uziemić szynę PE i założyć różnicówkę obejmującą całą instalację, to jak ta różnicówka będzie „reagować” na starych gniazdkach? Po prostu nie zadziała?
Z góry dziękuję za odpowiedź!