Obowiązujące w Polsce przepisy mówią, że instalacja elektryczna w budynku powinna być wykonana przede wszystkim w układzie sieci TN-S (trzy lub pięcioprzewodowy). W szczególnie uzasadnionych przypadkach można stosować układ sieci TT lub IT. W układzie sieci TN-S występuje trzy lub pięć przewodów: fazowe L (brązowy, czarny, szary), neutralny N (niebieski) oraz ochronny PE (zielono-żółty). W układzie sieci TN-C zamiast przewodu neutralnego i ochronnego jest wspólny przewód ochronno-neutralny PEN. W związku z tym, że sieci elektroenergetyczne niskiego napięcia w większości wykonywane są w układzie TN-C, przy zasilaniu budynku należy przejść z układu TN-C na układ TN-S poprzez rozdzielenie przewodu PEN na przewody PE i N. W sieci elektroenergetycznej przewód PEN powinien być możliwie często uziemiany. Podobnie w instalacji odbiorczej TN-S, w której ochrona przeciwporażeniowa jest realizowana przez samoczynne wyłączenie zasilania, możliwie często powinien być uziemiany przewód PE. Rozdzielenie przewodu PEN powinno nastąpić w złączu kablowo-pomiarowym (na przyłączu) i WLZ (wewnętrzna linia zasilająca) powinien być wykonany w układzie TN-S. Jednak w przypadku znacznej długości WLZ lub dużego przekroju kabla, takie rozwiązanie może nie być najlepsze i dopuszcza się rozdział przewodu PEN w rozdzielnicy głównej budynku.
Zacisk przewodu PEN musi być uziemiony w złączu kablowym i w rozdzielnicy głównej budynku.
- Jeżeli rozdział następuje w złączu kablowym, to w rozdzielnicy głównej budynku uziemiany jest przewód PE poprzez połączenie go z główną szyną uziemiającą (GSU) połączoną z uziomem budynku.
- Jeżeli rozdział następuje w rozdzielnicy głównej budynku, to WLZ wykonuje się w układzie sieci TN-C, a zacisk przewodu PEN w rozdzielnicy głównej budynku łączy się z GSU połączoną z uziomem.
- W przypadku braku uziemienia, należy wykonać dodatkowe uziemienie w pobliżu wprowadzenia WLZ do budynku i połączyć z GSU.
Uziemienie zacisku PEN może być wykonane jako osobne gdy długość WLZ jest znaczna (kilkadziesiąt metrów) – tzn. osobno w złączu kablowym i osobno w rozdzielnicy głównej budynku. Jeżeli odległość złącza od budynku wynosi nie więcej niż kilka metrów, zacisk PEN w złączu łączy się z uziomem budynku. Zawsze jednak zacisk PEN w złączu musi być uziemiony.
Zakład Energetyczny montując Złącze Kablowo-Pomiarowe uziemia je. Zazwyczaj uziemienie takiego złącza ma rezystancję <30 Ohm co jest opisane w wydawanych przez Zakład Energetyczny Warunkach Przyłączeniowych.
Jeżeli budynek jest przyłączany do napowietrznej sieci elektroenergetycznej nN, to przyłącze można wykonać kablem układanym w ziemi lub linią napowietrzną. Przyłącze do linii napowietrznej kablem układanym w ziemi należy wykonać w układzie sieci TN-C (jeśli linia elektroenergetyczna także jest w układzie TN-C). Złącze kablowe powinno być zlokalizowane w linii ogrodzenia lub na elewacji budynku (w zależności od technicznych wymagań opisanych w warunkach przyłączeniowych wydanych przez zakład energetyczny). Rozdział przewodu PEN na PE i N wykonuje się zgodnie z zasadami opisanymi wyżej.
W przypadku wykonywania przyłącza napowietrznego do napowietrznej linii elektroenergetycznej nN, złącze kablowe instaluje się na elewacji budynku lub w innym dogodnym do eksploatacji miejscu. Przyłącze wykonuje się w układzie sieci TN-C, a rozdział przewodu PEN na PE i N następuje w złączu kablowym. WLZ (od złącza kablowego) wykonuje się w układzie sieci TN-S. Zacisk przewodu PEN uziemia się poprzez połączenie z GSU, który musi być połączony z uziomem.
Rezystancja uziomu zależna jest od wielu kwestii – rodzaj uziomu, rezystywność gruntu, rodzaj budynku. Dla budynków mieszkalnych możemy przyjąć wartość graniczną nie większą niż 10 Ohm. Zakłady Energetyczne w warunkach przyłączeniowych podają wartość graniczną 30 Ohm i jest ona wystarczająca dla funkcji ochronnych. Jednak jeśli w budynku będą stosowane wyłączniki różnicowoprądowe, to 30 Ohm będzie zbyt dużą wartością. Należy wtedy przyjąć 10 Ohm. Podobnie w przypadku kiedy budynek jest wyposażony w instalację odgromową – dla funkcji odgromowych maksymalna rezystancja uziemienia wynosi 10 Ohm.
Absolwent Politechniki Poznańskiej (2010). Od początku kariery zawodowej związany z branżą elektryczną i fotowoltaiką. Jeden z pierwszych inżynierów w Polsce pracujących w branży fotowoltaicznej. Posiada Uprawnienia Budowlane do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności instalacyjnej elektrycznej oraz uprawnienia UDT w zakresie instalacji PV. Jest współzałożycielem firmy wykonawczej „Dolata Electric”, działającej w branży elektrycznej. Na co dzień pełni funkcje Kierownika Robót Elektrycznych oraz Inspektora Nadzoru Inwestorskiego w branży elektrycznej.
Mam jeszcze jedno pytanie:
w związku z tym, że zamierzam wymienić starą skrzynkę na nową rozdzielnicę, chciałbym dołożyć do niej wyłącznik różnicowoprądowy.
Dom jest zasilany instalacją typu TN-C. Teraz, zgodnie z poprzednią Pana odpowiedzią, zamierzam w nowej rozdzielnicy rozdzielić przewód PEN na PE i N. Ale doczytałem gdzieś indziej, że w takim układzie(TN-C), wyłącznik różnicowoprądowy będzie działał niezbyt poprawnie. Zatem, czy jest sens dołączyć różnicówkę?
Instalacja w której przewód N i PE są rozdzielone to instalacja TN-S
Tak, tyle, że ja doczytałem – na innych stronach – że wyłącznik różnicowoprądowy by zadziałał, winienem założyć przed rozdziałem PEN na PE i N w rozdzielnicy.
Proszę zapomnieć o tamtych „innych stronach”. Przewód PEN występuje wyłącznie w sieciach typu TNC gdzie wyłączników różnicowoprądowych nie stosuje się.
Jak to się nie stosuje lepszy rydz niż nic
Witam, mam takie pytanie:
dom zasilany przewodem 4 żyłowym. Przy czym, w rozdzielnicy na zewnątrz, skąd przewód idzie do skrzynki bezpieczników w mieszkaniu, jest przewód PE(żółto-zielony)podłączony do uziemienia. Chciałbym w mieszkaniu wymienić stare (topikowe) bezpieczniki na nowe. W domu kilka lat temu wymieniłem całą instalację na miedzianą i przewody 3 żyłowe. Kupiłem rozdzielnicę i wszystko co potrzeba. Ale … sprawa przewodu PE w mieszkaniu. Skąd go wziąć by podłączyć do listwy zaciskowej w rozdzielnicy?
dziękuję za odpowiedź.
pozdrawiam
W kablu zasilającym, przewód N (lub PEN) powinien być podłączony do uziemienia w ZK i następnie rozdział można zrobić w rozdzielnicy domowej.
Dziękuję.
Tak, przewód N(PEN) w ZK, czyli skrzynce na zewnątrz budynku, jest podłączony do uziemienia(płaskownik/bednarka). Skąd do skrzynki z bezpiecznikami wewnątrz domu, idzie już przewód 4 żyłowy. Rozumiem, że w rozdzielnicy dzielę i wyprowadzam już przewody PE i N. Jeszcze raz bardzo dziękuję.
Witam,
mam takie ptyanie.
Jest rozdzielnia zasilona kablem 4-żyłowym w ekranie.
W szafie zabudowane są szyny N i PE. Fazy podpięte są na wyłacznik, N na szynę N a ekran kabla do szyny PE.
Jaki w szafie teraz jest układ? TN-S czy TN-C-S. Jeśli TN-S to czy wystarczy zrobić mostek na szynie N i PE żeby był układ TN-C-S?
Witam, zastałem taką sytuację. W ZK dokonano rozdziału PEN na PE i N, następnie AL 4x35mm^2 wprowadzono Przed rozdzielnie główną w budynku (L1, L2, L3, N). W ZK podłączono taśmę FeZn 25×4 i doprowadzono do uziomu fundamentowego, następnie wyprowadzono przed rozdzielnią główną.
1.Czy takie wykonanie jest prawidłowe?
2. Czy należy odłączyć „bednarkę” w ZK, a rodziału dokonać w rozdzielni głównej, i przyłączyć do GSU, a GSU do uziomu fundamentowego?
3. Czy przewód ochronny z GSU do RG,w przypadku zastosowania przewodu fazowego 35mm^2 to przynajmniej 16mm^2, nie mniej?
4. Czy przewody ochronne z GSU do pomocniczej szyny wyrównawczej powinny być również o przekroju 16mm^2?
Odległość budynku od ZK to 7m.
Rozdział jest wykonany prawidłowo.
1. Nie należy odłączać bednarki, a GSU powinna być dodatkowo z nim oczywiście połączona
2. Najlepiej zastosować 35mm2.
3. To zależy od wielu czynników: odległości pomiędzy szynami, do czego służą pomocnicze szyny itp. Rezystancja w punkcie uziemienia (czyli również na szynie pomocniczej) powinna być mniejsza niż 10 Ohm.
Dzień Dobry,
Co to jest Rezystancja w punkcie uziemienia?
Rozdzielam PEN w Złączu Kablowym (ZK) tuż przed domem, następnie wprowadzam z ZK WLZ 3F przewodem 5×10, N podłączając do listwy N w Tablicy Mieszkaniowej TM, a PE do listwy PE w TM.
Z zacisku PE w TM wracam linką 1x10mm2 na zewnątrz (blisko ZK) i podłączam do pręta wbitego w ziemię – uziomu.
1. Miedzy którymi punktami powinienem pomierzyć tę Rezystancję? … i czym to się mierzy – zwykły miernik wystarczy?
2. Czy z TM mogę podłączyć tę linkę 10mm2 bezpośrednio do pręta uziemienia, czy powinienem zrobić to przez jakieś GSU?
Dzień Dobry,
Pytanie o pomiar Rezystancji w punkcie uziemnienia. Moja planowana instalacja to w uproszczeniu:
-Złącze Kablowe ZK przy samym domu, wchodzi do niej kabel 4żyłowy z PEN (TN-C)
-w ZK z jednego zacisku następuje rozdział PEN na PE i N.
-z ZK Kabel WLZ 5×10 do Tablicy Mieszkaniowej TM, żyła PE do listwy PE, żyła N do listwy N (listwy te nie są zmostkowane między sobą w TM)
– z listwy PE w TM linka 1×10 z powrotem na zewnątrz do pręta uziomu wbitego kolo ZK.
1. Jak/ miedzy którymi punktami i czym się robi pomiar takiej rezystancji? Czy zwykły miernik wystarczy?
2. Czy muszę stosować szynę GSU między TM a prętem uziomu, czy też mogę tę linkę 1×10 podłączyć bezpośrednio z zacisku listwy PE w TM do pręta uziomu?
Będę wdzięczny za odp.
Pomiar rezystancji uziomu wykonuje się przeznaczonym do tego miernikiem. Zacisk PE w TM może służyć jako GSU.
Dziekuje za odp.
Na innym forum znalazlem info, ze do uziomu powinno sie stosowac 1x16mm2 Cu a max. odleglosc od zacisku (w moim orzypadku bedzie to zgodnie z Pana potwierdzeniem- zacisk PE w TM) do uziomu 0,5m. Tego drugiego warunku nie mam szans spelnic.
Czy orientuje sie Pan, czy rzeczywiscie sprawa odleglosci i srednicy kabla sa uregulowane takimi przepisami jak wyzej i z czego wynika taka koniecznosc?
Średnice i sposoby uziemiania regulują odpowiednie normy, najlepiej tam szukać.
P.S: To nie jest forum
Dzien dobry. Mam pytanie dotyczące wymiany instalacji w mieszkaniu posiadam instalacje dwuzylowa budynek zasilany jest linia napowietrzna 4 przewodowa nie mam pewnosci czy jest to uklad TNC bylem zobaczyc na slupowej stacji transformatorowej I sa dwie bednarki niebieska I zolto zielona. Zolto zielona bednarka uziemia czesci przewodzace Czesc bednarki wchodzi do Rozdzielni slupowej. Czy bednarka w tej Rozdzielni laczy sie bezposrednio z szyna N? Czy moze ze wzgledu na 2 bednarki moze byc to uklad TT?
Witam!
Mam pytanie. Dlaczego przy podziale pen na pe i n stosuje się dwie listwy , czyli listwa PE I N skoro i tak te listwy się mostkuje ?
Witam. Pytanie które chce zadać kilka razy już padło ale nie doczytałem satysfakcjonujacej mnie odpowiedzi. Mianowicie mam w garażu stara instalacje TN-C, kabel fazowy i ochronno neutralny i chciałbym podciągnąć zasilanie do altanki która stoi około 2 metrów obok. Przed altanka chciałem zamontować skrzynkę rozdzielnicza i tam zdrobic podział instalacji PEN na PE i N oraz zastosować wyłącznik różnicoprądowy oraz dwa nadpradowe. Mam więc pytanie czy szyna PE musi być uziemiona?
Podejrzewam że tak, ale na 100% można na to pytanie odpowiedzieć tylko będąc na miejscu. Pozdrawiam
Witam,
Proszę o odpowiedz na pytanie jak mam podłączyć starszą maszynę która ma zasilanie L1L2L3 PEN a gniazdo zasilające jest L1L2L3 N PE? Dziękuję i pozdrawiam
Najlepiej wymienić gniazdo na maszynie na 5-polowe
czy wymiana gniazdka z4P na 5P zmieni warunki techniczne podłączanej maszyny. chyba nie! w instalacjach przemysłowych (maszyna poprzez sposób zasilania kwalifikuje sie do tej kategorii) nie stosuje sie przewodu N. zatem podłączenie należy wykonać w taki sposób L1, L2, L3, PE. powodzenia.
jacek
Witam elektryków polskich!
Nasuwa mi się pytanie odnośnie podłączenia bolca pod 2żyłowy przewód ze ściany. Czy prawidłowo będzie jeśli przewód N (w puszce pod gniazdem) rozdzielę w złączce wago a z tej złączki poprowadzę 2 kabelki jeden do bolca i jeden do zacisku N?
Zasada „najpierw ochrona potem zasilanie” tu nie obowiązuje gdyż nie istnieje pojęcie „najpierw”. Co o tym uważacie Panowie?
Pozdrawiam 🙂
to jak ten do bolca zostanie uszkodzony, to nawet o tym nie będziesz wiedział, bo gniazdko będzie nadal działało… Pisano już o tym…
Witam. U mnie jest taki ciekawy przypadek, że rozdział mam wykonany w rozdzielnicy w budynku, PEN podłączony do GSU. Ale sprawdziłem sobie czy PEN i GSU mają taki sam potencjał. Okazało się, że różnica wynosi 3V, a prąd płynący pomiędzy PEN, a GSU to 300mA. Martwi mnie to trochę, bo uziom wykonany jest z bednarki, która będzie się szybciej przez to rozkładać, przez elektrolizę. Czy się mylę?
Czy nie lepiej było by uziemić wyłącznie PE po rozdziale i dołożyć ogranicznik przepięć na N.